Biblioteka maluszka

Czytanie to doskonała okazja do pogłębienia kontaktu z dzieckiem. Jest formą poznania świata oraz sposobem na nauczenie mowy. Może być metodą na wyciszenie. W prasie i mediach dużo mówi się o regularnym czytaniu dzieciom. Powstaje swego rodzaju moda na ten rodzaj „zabawy”. Jej wyrazem jest popularna akcja pt. „czytajmy dzieciom”. Włączają się do niej rodzice i wychowawcy.

Rynek księgarski oferuje wiele książek dla najmłodszych. Różnorodność tytułów i wydawnictw powoduje, że konieczne jest staranne wybieranie z oferty książek. Po pierwsze nie stać nas na wszystko, po drugie nie wszystko może się podobać, po trzecie nie każdą książkę warto kupić. Musimy przyglądać się nie tylko formie, ale i treści przekazywanej w publikacjach dla dzieci. Podobnie jak w literaturze dla dorosłych, tak i tutaj trzeba włączyć preferowany system wartości, żeby nie stracić czasu i niechcący nie przemycić maluchom tego, czego sami nie uznajemy.

W domowej biblioteczce może znaleźć się specjalna półka, przeznaczona na literaturę dziecięcą. W miarę wzrostu dzieci i rozwoju ich zamiłowań literackich, liczba półek może się powiększyć. W przyszłości będzie to, być może cały regał na książki, które nasz potomek będzie czytał sam. To, co znajdzie się w bibliotece dziecięcej zależy od indywidualnych preferencji dzieci i rodziców. Przykładowy księgozbiór, opisany niżej może stać się inspiracją dla rodziców małych "moli książkowych".

Maluszki lubią "czytać" książki rękami i buzią, zwykle nie wystarcza im bierne patrzenie na obrazki. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom, wymyślono książeczki-zabawki z trwałych materiałów: od sztywnej warstwowej tektury, po elastyczny plastik i płótno. Maluchy z powodzeniem radzą sobie z niszczeniem książeczek... nawet sztywnostronicowych. Najlepiej byłoby ograniczyć dostęp do nich. Nie zawsze jest to możliwe. Zwłaszcza, gdy dwulatek rości sobie prawa do kilku własnych pozycji. Swoją drogą, przeznaczenie specjalnej półki "na pożarcie", może być sposobem na uchronienie reszty księgozbiorów domowych. Świetnym rozwiązaniem dla małych rączek są mięciutkie książeczki-przytulanki. Ich strony wykonane są z bawełny wypełnionej miękkimi włóknami. Są praktycznie niezniszczalne i można je prać.

Na naszej półce są dwie książkowe przytulanki: "Dzień Wiktora" z wydawnictwa Bellona i "Cuda Pana Jezusa" wydane przez Edycję Św. Pawła. "Dzień Wiktora" to krótka prosta opowieść o dniu białego królika. Na każdej stronie opisano kilka czynności odpowiadających danej porze dnia, przykładowo: budzenie, ubieranie się, jedzenie, mycie się, zabawa z kolegami na dworze i zajęcia w domu. "Cuda Pana Jezusa" to pomysłowa książka-pacynka. Przedstawia ona postać Pana Jezusa, do którego przyszyte są trzy miękkie strony. Każda strona zawiera jedno zdanie streszczające fakt Biblijny: uzdrowienie człowieka sparaliżowanego, uciszenie burzy na jeziorze i rozmnożenie chleba. Strony zawierają doszywane części, umożliwiając zabawę w odkrywanie i zakrywanie niektórych rysunków. Maluch, który poznał już tę książeczkę, naśladuje to, co wcześniej robiła mama i sam odkrywa części książeczki, a następnie czeka na kolejne powtórzenie opisu. Najwięcej radości sprawia mu to, że usłyszy dokładnie to, czego się spodziewa. Mimowolnie utrwala sobie powtarzaną treść. Ćwiczy w ten sposób pamięć i koduje pojęcia, które niebawem będzie w stanie sam powiedzieć. Dużą rolę odgrywa tu instynktowne ćwiczenie pamięci i naśladowanie zaobserwowanego działania mamy. Dwulatek odwracając samodzielnie strony i pokazując to, co chce usłyszeć, wytwarza sobie poczucie sprawczości (to on decyduje). Pozwalając mu na taką współpracę, budujemy jego poczucie własnej wartości. W tym wieku dziecko jest szczególnie wrażliwe na odkrywanie swojego ja. Zaczyna się też intensywny rozwój mowy, języka i pamięci. Dla ćwiczenia pamięci dobra jest proza, ale dla maluchów jeszcze atrakcyjniejsze są rymowanki.

Pozycją, która gości chyba w każdym domu są wierszyki Juliana Tuwima „Wiersze dla dzieci” i Jana Brzechwy „Brzechwa dzieciom”. Można je z powodzeniem serwować już kilkumiesięcznemu niemowlęciu, które nie tyle coś z tego zrozumie, ile nasyca się dźwięcznym brzmieniem rymów. Niemowlęta i małe dzieci są szczególnie wrażliwe na dźwięki. Dobrze jest, gdy rodzic zna na pamięć fragmenty lub całe wierszyki. Można je wtedy opowiadać np. żeby zająć dziecko podczas nieakceptowanych przez nie czynności pielęgnacyjnych, np. przewijania czy przebierania. Gdy mama mówi po raz setny: "pan pomidor wlazł na tyczkę i przedrzeźnia ogrodniczkę...", zapamiętywanie przychodzi samo, dotyczy to zarówno mamy, jak i dziecka. Po ukończeniu roku maluch zaczyna rozpoznawać poszczególne słowa. W tym wieku rozwija się umiejętność mówienia. Nieprzeparta chęć poznawania nowych słów i pierwsze próby powtarzania ich, to zachowania, które możemy wykorzystać w zabawie z książkami. Wystarczy usiąść z malcem i zacząć pokazywać mu poszczególne przedmioty na obrazku, nazywając je. Po kilku próbach on sam pokazuje rysunki i czeka na to, aby nazwać oglądany przedmiot. Przy czym uwielbia powtarzać to samo w kółko (do znudzenia rodzica :)). Jego oczywiście to nie nudzi, bo on się bawi i instynktownie uczy.

Małe dziecko przeżywa równolegle okresy sensytywne rozwoju muzycznego, rozwoju mowy i porządku. Jest przy tym szczególnie wrażliwe na przykład rodziców, również ten odnoszący się do praktyk religijnych i miłości do Boga. Jest to okazja do zapoznania go z Bogiem i postaciami Biblijnymi. Dużo radości obu stronom sprawia czytanie dziecięcych interpretacji Biblii. Przykładowymi i wiarygodnymi wydaniami są:
Biblia dla maluchów” i, wersja dla nieco starszych dzieci,
Biblia dla dzieci”, opracowane w wydaniu polskim przez ks. Waldemara Chrostowskiego, wydane przez Oficynę Wydawniczą „Vacatio”. Posiadają imprimatur, czyli akceptację Kościoła Katolickiego. "Biblia dla maluchów" zawiera ponad czterysta stron obrazków, które można przeczytać w ciągu godziny. Są one bowiem opatrzone jedynie krótkimi „wypowiedziami” bohaterów, resztę mówią ilustracje, wyobraźnia i, w razie potrzeby, osoba czytająca. Jest to książka „żywa”, radosna i pozostawia miejsce na dialog. Pogodne kreskówkowe wizerunki Maryi, Jezusa i Apostołów, czynią z nich postaci przyswajalne dla dziecka.

Na dziecięcej półeczce mogą pojawiać się książeczki z biblioteki. Dla przedszkolaków najlepiej wypożyczajmy te pogodne i bezstresowe. Zakładamy, że "wspólne czytanie" to radosna zabawa, a nie szukanie sensacji czy przeżywanie traumy. Biorąc pod uwagę apetyt dziecka na kolory i proste treści, proponujemy „Krecika”, „Reksia”, „Bolka i Lolka”. Na rynku pojawia się wiele interpretacji „Kubusia Puchatka”, z ilustracjami wzorowanymi na filmie Disneya. Niezależnie od tego, dużą popularnością cieszy się oryginalna wersja „Kubusia Puchatka” i „Chatki Puchatka” A.A. Milne’a, z rysunkami E.H. Shepard’a. Dobrze odbierany przez dzieci jest również „Miś Uszatek” Czesława Janczarskiego. Kolorowe wydanie możemy zacząć czytać już dwulatkowi na etapie poznawania pojęć. W miarę wzrostu, maluch będzie z niego korzystał w coraz to nowy sposób, rozumiejąc coraz więcej. Ze względu na możliwości edukacyjne, które możemy niespodziewanie odkryć w "zwykłej " książeczce, korzystne będzie zakupienie własnych egzemplarzy ulubionych bibliotecznych pozycji. Godne polecenia są cykle książeczek edukacyjnych i najróżniejsze encyklopedie obrazkowe.

Dzięki staraniom rodziców, wychowawców i wydawców dzieci mają dostęp do literatury na ich poziomie. To, co poznają na papierze - w teorii, zwiększa ich zainteresowanie rzeczywistością, którą z kolei uwielbiają ponownie odkrywać oglądając rysunki i słuchając czytanego tekstu. Książki uczą koncentracji, myślenia i kojarzenia. Pokazują wzorce pojęć i zwiększają zasób słownictwa, wspomagając rozwój mowy i przygotowując umysł pod dalsze procesy. Z wiekiem dziecko nauczy się klasyfikować pojęcia w różne kategorie, np. zwierzęta, kolory, kształty oraz tworzyć listy przykładów. Wiele z nich będzie czerpać z zapamiętanych dziecięcych opowiadań i wierszy. Książki i podręczniki, z którymi zetknie się w szkole, będą kontynuacją przygody czytelniczej rozpoczętej we wczesnym dzieciństwie.

Autor: Renata

Strona główna